Pomagaj rozsądnie

Wolontariat to nieodpłatna działalność na rzecz innych. To, że robimy coś za darmo, nie oznacza jednak, że nie chronią nas przepisy prawa. Każdy, kto organizuje wolontariat, powinien zawrzeć z jego uczestnikami odpowiednie porozumienia.

Wolontariat skupia się na pomocy osobom słabszym, potrzebującym oraz posłudze w bardzo wielu organizacjach, realizujących najprzeróżniejsze zadania.Coraz częściej taka nieodpłatna pomoc jest także drogą do zdobycia rzetelnej zawodowej praktyki. Wolontariuszy spotkamy dzisiaj nie tylko w domach osób starszych i chorych. Pracują w świetlicach środowiskowych, poradniach dla uzależnionych, przedszkolach, przy terapii trudnej młodzieży, instytucjach kulturalnych, organizacjach ekologicznych, charytatywnych i wielu innych.Wprowadzona w 2003 roku „Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie” reguluje prawne kwestie związane z działalnością wolontariuszy. Ustawodawca chciał przede wszystkim wyznaczyć ramy praw i obowiązków zarówno dla instytucji organizujących wolontariat, zwanych korzystającymi, jak i samych wolontariuszy.

Dobrowolnie, ale nie bezprawnie

Niektóre związane z wolontariatem pojęcia i regulacje podobne są do tych znanych z kodeksu pracy. Wolontariuszowi przysługują podobne prawa, jak zatrudnionym. Korzystający zobowiązany jest zapewnić im wszelkie warunki do wykonywania powierzonych zadań zgodnie z przepisami BHP, poza tym musi pokrywać koszty wyjazdów służbowych i diet. Warto również pamiętać, że jego praca powinna odpowiadać posiadanym kwalifikacjom i umiejętnościom, szczególnie kiedy wynika to z innych przepisów. Udzielanie specjalistycznej pomocy w ramach wolontariatu nie zwalnia nas bowiem z posiadania odpowiednich certyfikatów czy zaświadczeń potwierdzających naszą wiedzę. Z drugiej strony ustawa mówi wyraźnie, że wolontariat nie jest stosunkiem pracy. Oznacza to, że ewentualne spory związane z taką działalnością rozstrzyga się na podstawie kodeksu cywilnego.Prawną podstawą wolontariatu jest porozumienie, które zawiera wolontariusz i korzystający. Pełni ono rolę podobną do umowy o pracę. Jego zadaniem jest określenie zakresu zadań do wykonania i sposobu ich realizacji oraz zobowiązań korzystającego wobec wolontariusza. Musi mieć też klauzulę regulującą sposób jego rozwiązania.

Opinia – dobra rzecz

Taki kształt regulacji prawnych miał przede wszystkim ułatwić prowadzenie wolontariatu. Jeżeli wolontariusz miałby pracować mniej niż 30 dni, porozumienie może zostać zawarte w formie ustnej. Gdy okres ten będzie dłuższy, wówczas porozumienie musi zostać spisane. Ustawodawca dał wolontariuszom jeszcze jedno prawo: nawet porozumienie ustne może zostać sporządzone pisemnie, jeśli tylko wolontariusz wyrazi takie żądanie. Podobnie, bo również na życzenie wolontariusza, korzystający powinien wystawić opinię dotyczącą wykonanej pracy. Dokument taki powinien odnosić się do zakresu wykonanych przez wolontariusza zadań i zawierać ich analizę pod kątem jakości, rzetelności, sumienności itd. Dla wielu młodych ludzi, stanowiących człon wolontariatu, takie dokumenty są niezwykle istotne. Coraz częściej stanowią one ważny element późniejszej autoprezentacji zawodowej, pozwalają zbudować sobie opinię szczerego i dobrego pracownika jeszcze przed podjęciem zatrudnienia. Wystawianie opinii ma jeszcze jeden pozytywny wymiar: pozwala na wyeliminowanie osób nieuczciwych lub takich, które po prostu się nie sprawdziły, przy jednoczesnym promowaniu najlepszych.Ze względu na charakter wolontariatu przepisy prawa są dla wielu sprawą drugorzędną. Dla większości ludzi uczestniczących w tym ogromnym ruchu najważniejsze jest bezinteresowne niesienie pomocy innym. Obowiązujące w Polsce regulacje dążą do zminimalizowania formalności związanych ze statusem wolontariusza, tak by nie zakłócać idei całego ruchu. Wykonywanie krótkich zadań wymaga jedynie ustnego porozumienia, które de facto zawieramy zawsze, kiedy się z kimkolwiek na cokolwiek umawiamy, a pozostałe aspekty wolontariatu nie są obarczone ciężarem nadmiernej biurokratyzacji. Niezależnie jednak od tego, jak bardzo szczytne są cele naszego działania, nie możemy zapomnieć o przysługujących nam prawach. Dzięki nim możemy bronić się przed oszustwem czy naciąganiem oraz w pełni czuć satysfakcję z naszej działalności.

Mikołaj Niedbała